blog

Witte zwanen of kroene kranen?

Witte zwanen, zwarte zwanen
wie gaat er mee naar Engeland varen?
Engeland is gesloten
de sleutel is gebroken.
Is er dan geen timmerman
die de sleutel maken kan?
Laat doorgaan, laat doorgaan
wie achter is moet voorgaan!

Dat is maar één versie van dit kinderliedje. Soms hoor je immers ook 'Groene zwanen, witte zwanen...', 'Witte zwaluw, zwarte zwaluw' of zelfs 'Kroene kranen'. En op veel plaatsen in de Kempen eindigt het op 'Antonia! Antonia! Antonia!'

Op zich is dat niet raar: de liedjes werden heel lang enkel mondeling aangeleerd, en dan verandert er wel eens iets aan de oorspronkelijke tekst.

Hoe zing jij dit liedje? Stuur je variant naar info@kempenzingt.be!

Geïnteresseerd in het verhaal achter bekende kinderliedjes? Vanaf deze zomer toert Oozewiezewatte door de Kempen. Mét Kempense varianten!

Nieuwjaar!

Gelukkig nieuwjaar!

2012 wordt alvast het jaar waarin je Kempen zingt! in zowat de hele Kempen zal tegenkomen. Vanaf april trekken we immers de straat op voor een twintigtal optredens met leuke Kempense volksliedjes, waarop je naar hartelust kan komen meezingen. Meer info vind je binnenkort op deze website.

Veel van onze jongere Kempenaars gingen zelfs al vroeger de straten op, om op 31 december te gaan nieuwjaarszingen. Een traditie die niet alleen wat spaarcentjes en snoep oplevert, maar die bovendien ook al lang bestaat. Op de erfgoedbank van erfgoedcel Kempens Karakter vind je bijvoorbeeld deze leuke oude foto uit Lille.

'Nieuwjaarke zoete' is misschien wel het bekendste liedje:

Nieuwjaarke zoete
't Varken heeft vier voeten
Vier voeten en een staart
'k Ben toch wel een centje waard

In een andere variant geeft het zangertje aan wie zijn vader is:

Nieuwjaarke zoete
't Varken heeft vier voeten
Vier voeten en een rug
'k ben Jan Klaassens vlug

Worden er bij jou nog andere liedjes gezongen? Laat het weten via info@kempenzingt.be!

Den boer van Raevels

Jammer genoeg ontbreekt ons de melodie, maar bij de heemkring Zeven Neten in Retie stootten we op een liedblaadje met de tekst van Den boer van Raevels.

De man trekt naar de markt in Turnhout om varkens te kopen, maar verbrast er zijn geld aan vrouwen en wijn. Om zijn vrouw te misleiden koopt hij een kat in een zak, maar of dat goed afloopt?

Via de link hieronder kan je het liedblaadje bekijken (jpg 385kB).
Ken je de melodie? Je mag het ons altijd laten weten!

Aanvulling op 25 oktober:
De melodie van dit lied kennen we nog niet, maar Michel De Bont uit Turnhout stootte in de Nederlandse Liederenbank wel op een ander lied van rond 1840 (dus merkelijk ouder dan het blad uit Turnhout) met vrijwel dezelfde tekst, waarbij een boer naar de markt in Tilburg trekt. Nederlandse Kempen dus!

De tekst verschilt hier en daar een beetje, maar het leukste is misschien dat in de Nederlandse versie de boer het meisje aanspreekt, terwijl in de Belgische Kempen de boer uit Ravels zich laat verleiden. Het meisje is daar dan ook niet lief, maar wel schoon...

Het Ravelse einde van de tekst rijmt, met de zatte boer, maar die van 1840 niet (Moet gij gaan naar de markt / om een kater en een kat). Is de Nederlandse versie nieuwer en wat gekuist, of permitteerde de Belgische marktzanger zich wat meer dichterlijke vrijheid door de tekst aan te passen?

In elk geval een mooi voorbeeld van liedjes die een hele tijd zijn meegegaan, en ook vrijelijk aan de plaatselijke noden werden aangepast. Om te verkopen, uiteraard!

Rosse Gust had succes

Op 4 september stonden de drie erfgoedcellen die samen Kempen zingt! organiseren met een eigen standje op het plattelandsevenement PROMinANT in Geel.

Uiteraard nodigden we ook daar een paar Kempense muzikanten uit om voor de nodige sfeer te zorgen.

De Meerhoutse mannen van Kastaar speelden en zongen verschillende volksliedjes, maar het moet gezegd dat ze nog het meeste succes hadden met hun Rosse Gust... die alle meiskes kust!

Kempen zingt! op KomeNete met De Drie Vrienden

Op zondag 21 augustus stelden de erfgoedcellen zichzelf en de projecten Kempen Zingt! en Kempen kookt! voor tijdens KomeNete, een evenement van Regionaal Landschap Grote en Kleine Nete.

Bij die gelegenheid nodigden we De Drie Vrienden van Nijlen uit om volkse liedjes te komen zingen. Ze kregen de bezoekers aan het meezingen met liedjes als De moord van Nijlen, Den boemlala en De paraplu (foto).

Wie kent er Den boemlala nog? We geven hier alvast één versie van de tekst, waarbij Jef altijd antwoordt... en 'met den boemlala speelt'.

Eigenlijk moet je dit liedje echt uitgevoerd zien door een goeie muzikant... Je vindt een fragmentje op de erfgoedbank van erfgoedcel Kempens Karakter (doorklikken naar 'Representatie 2 van 2').

Den Boemlala

Jef ge moet naar huis toe gaan, uw vrouwke die is ziek (2x)
- Is ze ziek, laat ze ziek, stuur ze dan naar de kliniek.

refrein
En Jef ging niet naar huis (2x)
Want, Jef speelde liever op den boemlala, den boemlala, den boemlala (2x)

Jef ge moet naar huis toe gaan, uw vrouwke die is krank (2x)
- Is ze krank, laat ze krank, 't duurt mij toch al veel te lank

Jef ge moet naar huis toe gaan, uw vrouw is fel verzwakt. (2x)
- Is ze verzwakt, laat ze verzwakt, als ze zich maar ni herpakt

Jef ge moet naar huis toe gaan, uw vrouwke is berecht. (2x)
- Is ze berecht, laat ze berecht, daarop heeft ze haar volle recht

Jef ge moet naar huis toe gaan, uw vrouwke die is dood. (2x)
- Is ze dood, laat ze dood, ze heeft mij al lang genoeg ge..pest

Jef ge moet naar huis toe gaan, uw vrouwke ligt in de kist. (2x)
- Ligt z' in de kist, laat z' in de kist, zorg dat ze goed genageld is

Jef ge moet naar huis toe gaan, uw vrouw is in de kerk. (2x)
- Is z' in de kerk, laat z' in de kerk, dan heeft meneer pastoor zijn werk.

Jef ge moet naar huis toe gaan, uw vrouw ligt in het graf. (2x)
- Ligt z' in 't graf, laat z' in 't graf, dan ben ik er voorgoed vanaf.

Jef ge moet naar huis toe gaan, uw vrouwke is in d' hel. (2x)
- Is z' in d' hel laat z' in d' hel den duvel zorgt voor de rest van 't spel.

De vagebond

Deze versie van het traditionele lied 'De vagebond' werd ingezongen door de muziekgroep De Spilzakken, die in de jaren '70 en '80 de kermissen van Hoogstraten onveilig maakte. Het lied werd ook uitgebracht door Wannes Van De Velde en De Kadullen.

De Spilzakken (foto Stedelijk Museum Hoogstraten)

> beluister via de Erfgoedbank Hoogstraten

Als vagebond zenne kik geboren,
Mijn ouders hemme kik nooit gekend.
Ik hem niks gehad of niks verloren.
‘k lijd honger en dorst, da zenne’k gewend.
Zo zwerf ik straten op en neer,
Zo zwerf ik rond gelijk nen hond
Zo dwaal ik dan tot in Hoogstraten,
Het rendez-vous der vagebonds.

‘k heb geen kastelen en geen miljoenen.
Wa geeft me da, 'k zen nie jaloers.
‘k Neem de trottoirs al veur mijn stoelen
en de vitriens veur mijn tableaus.
‘k Pik een konijn of soms een kieken,
veur mijn is alles even goed,
dan krijg’k gendeirme tot mijn domestieken,
de dievekoets wordt mijn voituur.

Al waar ik dwaal langs ’s here wegen,
Lacht de natuur mij vrij en blij.
De honden bassen mij wel tegen,
Maar ze bijten nie en ik gon veurbij.
Het sjieke volk hee mij nie gere.
Ze zien me wellicht nog nie staan.
Maar ‘k veeg mijn gat on heel dieje wereld,
Want er is niks of ’t mut vergaan.

Veur wie zouwe kik toch moete werke?
Ik heb geen kindren en geen vrouw.
En veur mijn eigen te versterke
Vind ik genoeg op straat veur mij.
En komt mijn ziel mij te verlaten,
’t blijft me gelijk waar dat z’henne gaat.
Is’t nor den hemel of nor Hoogstraten,
’t blijft me gelijk, ik sterf toch op straat.

Vagebonds of landlopers waren mensen zonder vaste verblijfplaats en meestal ook zonder veel bestaansmiddelen.
In 1866 stemde België de "Wet op de beteugeling van de landloperij", die in 1891 nog verder werd uitgewerkt. De structureel arme landlopers werden sindsdien overgebracht naar de voormalige landbouwkolonie van Wortel bij Hoogstraten, de beroepsbedelaars die arm waren door 'luiheid, losbandigheid of dronkenschap' werden opgesloten in Merksplas.

Wortel- en Merksplas-kolonie ontstonden al eerder, toen de Nederlanders in het begin van de 19de eeuw onder de naam Zuid-Frederiksoord in het zuiden van het Verenigd Koninkrijk der Nederlanden een stuk woeste heidegrond omvormden tot landbouwkolonie, naar voorbeeld van het (Noord-) Frederiksoord in Drenthe.

> Wortel en Merksplas-kolonie: een stukje geschiedenis 

Met dank aan Erfgoedbank Hoogstraten en Gevangenismuseum Merksplas.

Aanvullen of verbeteren?
mail naar info@kempenzingt.be!

Infomoment voor gemeenten: 17 juni 2011

We nodigen de schepenen van cultuur en de cultuurbeleidscoördinatoren op vrijdag 17 juni 2011 uit op heemerf De Waaiberg in Kasterlee.

Programma:

• 9.30u: onthaal met koffie
• 10.00u: voorstelling Kempen kookt! en Kempen zingt! en de mogelijkheden voor uw gemeente
  > Lieven Janssens, voorzitter van erfgoedcel Kempens Karakter en burgemeester van Vorselaar
  > Tim Willekens, projectcoördinator
• 10.45u: informatie uitwisselen: initiatieven en verenigingen binnen de gemeenten die bij het project kunnen aansluiten
• 11.30u: afsluitende receptie met Kempense proevertjes, mogelijkheid om het Heemerf te bezoeken met een lokale gids

Meer informatie vindt u in de uitnodiging.

Graag uiterlijk 8 juni inschrijven via deze link.